Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигида умумий ташқи қарзнинг шаклланиши ва жалб қилинган маблағларнинг мақсадлари бўйича тушунтиришлар эълон қилинди.
Ўзбекистоннинг умумий ташқи қарзи 2025 йил 1 октябрь ҳолатига кўра $75,4 млрдни ташкил этди. Шундан 37,4 млрд доллар давлат ташқи қарзига тўғри келади. Қолган 38 млрд долларга яқини эса давлат кафолатисиз хусусий ва давлат корхоналарининг қарз мажбуриятлари (корпоратив қарз) ҳисобланади.
"Бу ерда асосий тамойил оддий: инвестициялар ва ресурсларни жалб этишдан кўзланган мақсад - аҳолининг турмуш даражасини оширишдир. Гап баландпарвоз ҳисоботлар ёки рақамлар эмас, балки одамлар кундалик ҳаётида ҳис қиладиган реал яхшиланишлар - иш ўринлари, оилалар даромади, инфратузилма, тоза ичимлик суви, энергия, транспорт ва сифатли ижтимоий хизматлар ҳақида кетмоқда.
Ташқи молиялаштиришнинг иқтисодий мантиғи ҳам аниқ: иқтисодиёт тезроқ ўсиши учун ресурслар - капитал, технологиялар, ускуналар ва янги бозорлар зарур. Агар мамлакат ресурсларни жалб этишни тўхтатса, ўсиш секинлашади: камроқ иш ўринлари яратилади, йўллар ва ижтимоий инфратузилмани янгилаш, сув таъминотини кенгайтириш ва арзон энергияни таъминлаш қийинлашади," - дейилади вазирлик хабарида.
Шу боис Ўзбекистон иқтисодиётни жадал ривожлантириш, ЯИМ ўсишини таъминлаш ва якуний натижада аҳолининг ҳаёт сифати ҳамда умр давомийлигини яхшилаш мақсадида инвестицияларни изчил равишда жалб этиб келмоқда. Эътиборга молик жиҳати шундаки, 2020 йилдан буён умр кўриш давомийлиги изчил ўсиб, 2024 йилда 73,4 ёшдан 75,1 ёшга етди.
Халқаро таснифга кўра, Ўзбекистоннинг давлат қарзи даражаси мўътадил ва бошқариладиган деб ҳисобланиши алоҳида таъкидланган.
37,6 млрд доллар миқдоридаги давлат ташқи қарзи тахминан ЯИМнинг 26 фоизига тенг. Бу кўрсаткич жаҳон амалиётида макроиқтисодий барқарорлик учун потенциал хавфли деб баҳоланадиган чегаравий даражалардан анча пастдир.
Вазирлик, шунингдек, 2017-2025 йилларда давлат қарзлари ҳисобига нималар қилинганини маълум қилди:
• 1564 км автомобиль йўллари реконструкция қилинди;
• 470 км темир йўл линиялари электрлаштирилди;
• 6793 км ичимлик суви ва 664 км оқова сув тармоқлари қурилган;
• 96 км иссиқлик қувурлари, 1286 та индивидуал иссиқлик пунктлари, 166 та сув тақсимлаш иншоотлари ва 31 та канализация насос станциялари қурилди;
• 2737 МВт қўшимча электр қувватлари яратилди, 1106 км юқори кучланишли электр узатиш тармоқлари тортилди;
• 2084 МВт қўшимча генерацияни ишга тушириш, 16 423 млн кВт/соат электр энергияси ишлаб чиқариш ва 551,8 минг кВт/соат электр энергияси ишлаб чиқариш таъминланди. Гкал иссиқлик энергияси.
Транспорт ва шаҳар хизматларини модернизация қилиш йўналишида 4 та Boeing 787-8 самолёти, 2 та Talgo-250 тезюрар йўловчи поезди, 30 та электровоз, метрополитен учун 70 та вагон ва 29 та таркиб, 1900 та автобус, 1000 та тез тиббий ёрдам машинаси, 541 та маиший чиқинди йиғиш техникаси, 13 та иссиқлик қозони харид қилинди.
Бундан ташқари, 60 та олий таълим муассасасида 119 та ўқув ва илмий-тадқиқот лабораториялари ташкил этилди, 6213 та давлат мактабгача таълим ташкилоти мебель, ўқув материаллари ва ташкилий техника билан жиҳозланди.
Қишлоқ ва сув хўжалиги соҳасида 1593,1 км каналлар тикланди, 3396 та гидротехник иншоотлар модернизация қилинди, 423 та тик қудуқлар қазилди, 2,2 минг гектарда замонавий иссиқхоналар ва 12,6 минг гектарда интенсив боғлар барпо этилди, 334,9 минг тонна сиғимга эга совутгичли омборхоналар қурилди.
Шунингдек, 258,2 минг тонна маҳсулотни қайта ишлаш корхоналари ишга туширилди, паррандачиликда 12,3 млн бош, қўйчиликда 5752 бош ва чорвачиликда 26,3 минг бошга мўлжалланган хўжаликлар ташкил этилди.
Бу маълумотлар шу пайтгача лойиҳаларни амалга ошириш учун ўзлаштирилган қарз маблағларига тааллуқлидир. Инфратузилма ва ижтимоий соҳани модернизация қилиш бўйича кўплаб лойиҳалар ҳозир ҳам давом этмоқда ва ишлар якунлангани сари қўшимча самаралар беради.
Умуман олганда, 2017-2025 йилларда амалга оширилган комплекс чора-тадбирлар натижасида 2 миллиондан ортиқ иш ўрни яратилди, экспорт 270 фоизга, аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулот 418 фоизга ўсди.
Президент ўз Мурожаатномасида парламент депутатлари лойиҳаларнинг бутун циклини - танлов ва танловлардан тортиб, амалга ошириш ва натижаларгача кузатиб боришини алоҳида таъкидлади. Танловлар, тендерлар қандай ўтказилиши ва мажбуриятлар қандай бажарилиши тушунарли бўлиши учун лойиҳаларнинг ҳолатлари, уларнинг босқичлари ва босқичлари реал вақт режимида эълон қилинади.
Изоҳ